Tweede Wereldoorlog educatie  
Inleiding  
Motieven deelnemers  
Doelen  
Inhoud Minor  
Vervolg inhoud  
Programma  
Oorlogs en holocaust toerisme
Holocaust - erosie  
Voorstellingen en workshops  
Indrukken en beleving  
Gevolgen  
Ervaringen Minor algemeen  
Adres en bereikbaarheid  
Excursies, oorlogs- of holocaust toerisme, deprimerend of inspirerend, een indringende rondreis


Van Kamp Amersfoort had ik nog nooit iets gehoord, alleen Westerbork kende ik van naam. Het bezoek was voor mij een eye-opener zoals dat in goed Engels heet. De rondleider was een zeer gedreven en belezen man die niets verhullend praatte over deze vreselijke periode. Zelf liep ik regelmatig met een brok in mijn keel rond, want hoewel er niet veel over is van het kamp zelf, deed het verhaal zijn werk: ik zag het voor me. Het kampterrein zelf is klein, want deels in gebruik door de politieopleidingsacademie (...) maar toch is er voldoende om een inzicht te geven in het kampleven. Het is goed onderhouden door, blijkbaar, enthousiaste en gedreven vrijwilligers. De site is prachtig, erg veel informatie met veel foto's en documenten, minpuntje zo kunnen zijn dat het bijna TE veel is. Persoonlijk vond ik dit kamp het meest indrukwekkend, een bezoek hieraan is wat mij betreft verplichte kost, meer nog dan Westerbork.



Bergen Belsen, dat is van een andere orde. Ook dit kamp is na de oorlog gebruikt voor een ander doeleinde; een groot deel is militair oefenterrein. Uit de bus stappend hoor je de doffe ploffen van granaten en dat zet meteen de toon voor het bezoek. Het drama wat zich in dit kamp heeft afgespeeld is bijna te groot om te bevatten. Filmmateriaal van de bevrijders geeft een ontluisterend inzicht en laat je verbijsterd achter; dat er nog overlevenden zijn geweest lijkt onmogelijk. Toch zijn zij er, een overlevenden was met ons mee, een pittige dame die de bittere kou trotseerde om ons haar verhaal te vertellen terwijl wij door het kamp liepen. Dit kamp is inmiddels veranderd in een landschapspark waar wij zelfs een hertje doorheen zagen stappen, en het vergt erg veel fantasie om je de kale zandvlakte voor te stellen die het geweest is. De vele kunstmatige heuvels met een enkele aantekening ("Hier liegen 8.000 Toten") markeren de massagraven, zij zijn een landschappelijke uitdrukking van het menselijke drama. In het gloednieuwe en indrukwekkende museum wordt een en ander met duidelijke zorg en veel respect uiterst sober tentoongesteld. Her en der opgestelde pilaartjes vertonen schokkende filmpjes van het Rode Kruis net na de bevrijding en indrukwekkende interviews met overlevenden. De film die de Amerikaanse bevrijders van het kamp hebben gemaakt wordt achter een gordijn vertoond, met een minimumleeftijdsaanduiding bij de entree vanwege de afschuwlijke beelden.


"The Holocaust experience"


Hoe houd je de herinnering aan de holocaust levend ? Terwijl in Auschwitz enkele jaren wordt uitgetrokken om betonnen palen met prikkeldraad nauwkeurig te restaureren in de strijd tegen vergankelijkheid - want hier moet alles blijven zoals het was - construeert het Beit Hasoah Museum of Tolerance in Los Angeles een nagebouwde gaskamer met behulp van authentiek materiaal. Bezoekers kunnen zelf meemaken, beleven hoe het voelt een gaskamer te worden binnengevoerd. Auschwitz worstelt met zijn vergankelijkheid, het virtuele Auschwitz in de Amerikaanse holocaustmusea trekt volle zalen.
Hoe houd je de herinnering levend ?

En in Washington DC zijn kosten noch moeite gespaard in de jacht naar holocaustrelikwieën, als schoenen en zelfs menselijk haar. "The Holocaust Experience" toont het beeld van pogingen om zestig jaar na de Tweede Wereldoorlog de herinnering aan de holocaust levend te houden. De ruïnes van concentratiekamp Auschwitz-Birkenau en de "realistische holocaustmusea" in Amerika vormen de uitersten Wat is de toekomst van herinneren en herdenken, hoever kun- en mag je gaan ? Een pizzeria op het kampterrein, of een dagje holocaust doen, ethisch verantwoord ? En "Anne Frank de musical", mag dat ?