Als
het verzonnen was, zou niemand het geloven. Maar
het is echt gebeurd. De werkelijkheid kan
fantastischer zijn dan de verbeelding; zie het
bizarre levensverhaal van Nobelprijswinnaar
Fritz Haber. En dat op locaties met de sfeer van
het begin van de vorige eeuw. Deze joods Duitse
chemicus is de uitvinder van de kunstmest, maar
ook de ontwikkelaar van het eerste
massavernietigingswapen: het gifgas. Hij was
degene die het in de Eerste Wereldoorlog voor
elkaar kreeg om met dat gas in enkele uren
vijfduizend soldaten ‘onschadelijk’ te maken.
Hoe is het mogelijk dat iemand zonder ooit
gewetenswroeging te krijgen jaren werkt aan een
manier om binnen de kortste tijd, zo goedkoop
mogelijk zoveel mogelijk mensen om te brengen.
Over die dilemma’s gaat De Uitvinder. Dat doet
denken aan Auschwitz... Maar dat is een ander
verhaal. Of toch niet?
In
het verhaal komen een aantal morele dilemma's
aan de orde : "Hoe is het mogelijk dat iemand
maanden werkt om in zo kort mogelijke tijd, zo
goedkoop mogelijk, zo veel mogelijk mensen uit
te roeien?" "Hoe kan het dat deze man na de
oorlog nooit iets van twijfel heeft gehad over
zijn
uitvinding?"
Een duivelse
transitie
Het
was even vreemd met de Belgische professor, maar
dat wende snel tijdens zijn betoog. Goed
opgebouwd, met veel filmmateriaal ondersteund,
enthousiast en helder. Dit had ik nog nooit
meegemaakt; een urenlang hoorcollege waar ik mij
geen moment in verveeld heb. Zelf ben ik erg
gefascineerd door veranderingen die de mens kan
ondergaan in (bijvoorbeeld) oorlogstijd. De
vriendelijke huisvader blijkt een beul, de lieve
huismoeder die zo prettig voor haar kindjes
zorgt kwelt en mishandeld gevangenen. Dit proces
kon ik wel aanvoelen en ik bedacht me altijd
maar hoe ik zelf zo handelen als er iemand met
een geweer in je rug prikt en je dwingt je buren
verraden. Wat zou jij doen ? Ben je dan echt zo
rechtschapen onder dergelijke omstandigheden ?
Kijk eens echt goed naar jezelf, en vraag je dat
nog eens af ?! Ik durf niet voor mezelf in te
staan; jij ? Deze workshop liet dit proces heel
goed zien. Langzaam nam hij ons mee op het pad
wat de dader doorloopt. Er is een moment waarop
de dader nog terug kan, maar eenmaal aan dat
punt voorbij is er geen houden meer aan.
Fascinerend om dat proces zo inzichtelijk te
krijgen, dat dader-perspectief helder voor je te
zien. Juist dat perspectief maakt duidelijk dat
keuzes die door mensen tijdens de Tweede
Wereldoorlog gemaakt zijn, niet altijd zwart-wit
zijn, juist niet
!!!
Gastsprekers -
ooggetuigen
“Geef de geschiedenis een gezicht”. Er
zijn nog ooggetuigen van de Tweede Wereldoorlog
en er zijn ooggetuigen die bereid- en in staat
zijn hun belevenissen te vertellen. Een
dergelijk persoonlijk verhaal brengt veel teweeg
en heeft veel meer impact dan de schoolboeken,
een speelfilm of wat dan ook. De ontmoeting
tussen een ooggetuige van de oorlog en
leerlingen/studenten heeft een grote betekenis,
overtuigt en heeft zeggingskracht. En: zorgt
voor bewustwording. Het is een effectief
educatief middel. De gastspreker creëert op
persoonlijke en onvervangbare wijze een fysiek-
en concreet beeld van het verleden. Het is
letterlijk "een menselijke dimensie in het
leerproces". Dat maakt indruk ! De kennismaking
centraal is een workshop van het Landelijk
Steunpunt Gastsprekers WO II-Heden. Het kan
hierbij zowel om ooggetuigen uit de Tweede
Wereldoorlog gaan die "hun verhaal" vertellen,
maar ook om veteranen die betrokken zijn geweest
bij (recente) vredesmissies, zoals Srebrenica.
